AI en acupunctuur: wat ik als acupuncturist in Haarlem hiervan vind
Afgelopen week las ik een interessant bericht over de AI ontwikkelingen aan de Shanghai University of Traditional Chinese Medicine. Daar hebben onderzoekers een slim diagnostisch instrument ontwikkeld dat met behulp van sensoren en beeldverwerking het gezicht, de tongcoating en de pols van een patiënt scant. Gegevens die ik als acupuncturist dagelijks met mijn eigen handen en ogen verzamel, worden daar nu omgezet in cijfers en grafieken op een scherm. Als iemand die al jaren polsdiagnostiek beoefent in mijn praktijk in Haarlem, volg ik dit soort ontwikkelingen met grote belangstelling.
Wat is er precies ontwikkeld?
Het team onder leiding van professor Xu Jiatuo heeft een apparaat gebouwd dat de vier klassieke diagnostische methoden van de traditionele Chinese geneeskunde combineert met moderne technologie. Inspectie, luisteren, vragen stellen en palperen – het zijn technieken die ik zelf tijdens iedere behandeling toepas. Het verschil is dat dit instrument de waarnemingen vertaalt naar objectieve meetwaarden. Daarnaast is in januari 2026 de app AcuAssistant gelanceerd, die met de camera van een iPhone de naaldmanipulaties van een acupuncturist kan vastleggen en analyseren. De app meet de amplitude en frequentie van hef-, duw- en draaibewegingen, zonder de behandeling te verstoren.
Wat betekent dit voor mijn patiënten in Haarlem?
Laat ik eerlijk zijn: deze technologie staat nog ver af van de dagelijkse praktijk in Nederland. Ik gebruik geen robots en geen AI-scanners bij mijn behandelingen. Wat ik wél gebruik, is jarenlange ervaring, goed opgeleide handen en een grondige kennis van de traditionele Chinese geneeskunde. En daar zit precies de nuance die ik belangrijk vind. De Chinese overheid stimuleert de integratie van AI met traditionele geneeskunde, en dat levert fascinerend onderzoek op. Maar zoals Zhang Wenhong, een vooraanstaand infectieziektespecialist in Shanghai, terecht opmerkt: AI moet worden gezien als een versterker van de capaciteiten van artsen en behandelaars, niet als vervanging.
Wat ik herken vanuit mijn eigen praktijk
Toen ik las over het slimme diagnostische instrument dat de pols analyseert, moest ik meteen denken aan een patiënte die onlangs bij mij kwam met aanhoudende vermoeidheid. Haar huisarts had bloedonderzoek gedaan en daar kwam niets bijzonders uit. Maar toen ik haar pols voelde, merkte ik een zwakke, draadachtige polskwaliteit op die in de traditionele Chinese geneeskunde wijst op een verstoring in het Qi-patroon. Op basis van die bevinding, gecombineerd met tongdiagnostiek en een uitgebreid intakegesprek, heb ik een behandelplan opgesteld dat specifiek gericht was op het versterken van haar energie. Na enkele behandelingen voelde ze zich merkbaar beter.
Dit is precies het type diagnose dat een AI-instrument in Shanghai nu probeert te digitaliseren. En ik begrijp de waarde daarvan: als je die polskwaliteit kunt vastleggen in meetbare data, wordt het makkelijker om onderzoek te doen en kennis over te dragen. Maar wat geen sensor kan meten, is het volledige plaatje dat ik als behandelaar opbouw: de manier waarop iemand binnenkomt, wat iemand vertelt over zijn of haar leven, de spanning in de schouders, de kleur van het gezicht. Dat totaalbeeld is waar de kracht van mijn behandeling in zit.
De waarde van menselijk contact bij acupunctuur
Dit is een punt dat mij na aan het hart ligt. Wanneer een patiënt bij mij in de praktijk komt met stressklachten, pijnklachten of spijsverteringsproblemen, dan begint de behandeling al op het moment dat iemand binnenloopt. Ik observeer de houding, luister naar de stem, voel de pols en stel gerichte vragen. Dat is een proces waarin ervaring, intuïtie en vertrouwen samenkomen. Een sensor kan mijn pols wellicht nauwkeuriger meten dan mijn vingers. Maar een sensor voelt niet aan dat iemand gespannen is, merkt niet op dat iemand anders loopt dan vorige week, en bouwt geen therapeutische relatie op. De kracht van acupunctuur zit voor een groot deel in die menselijke verbinding.
Eerlijk over de stand van het bewijs
Ik vind het belangrijk om hier ook een eerlijke kanttekening te plaatsen. De ontwikkelingen in Shanghai zijn indrukwekkend, maar het wetenschappelijk bewijs voor AI-toepassingen in de traditionele Chinese geneeskunde staat nog in de kinderschoenen. De meeste studies zijn uitgevoerd in Chinese ziekenhuizen en zijn nog niet onafhankelijk gerepliceerd door internationale onderzoeksgroepen. Het diagnostisch instrument van professor Xu is geïntroduceerd in tientallen Chinese ziekenhuizen, maar grootschalige, dubbelblinde klinische trials die de betrouwbaarheid vergelijken met ervaren TCM-artsen ontbreken vooralsnog.
Dat betekent zeker niet dat deze technologie waardeloos is. Het betekent wel dat we voorzichtig moeten zijn met de verwachtingen. Een nauwkeurigheidspercentage van 85 procent klinkt hoog, maar in de gezondheidszorg kan die overige 15 procent het verschil maken. Juist daarom blijf ik benadrukken dat AI een hulpmiddel moet zijn, geen vervanging van een goed opgeleide behandelaar. Ik vind het mijn verantwoordelijkheid als acupuncturist om hier transparant over te zijn naar mijn patiënten.
Technologie als aanvulling, niet als vervanging
Ik sta absoluut open voor technologische vooruitgang in mijn vakgebied. Als AI-tools op termijn kunnen helpen om diagnostische bevindingen te objectiveren of om de overdracht van kennis tussen acupuncturisten te verbeteren, dan is dat waardevol. Professor Xu noemt het mooi: er wordt een brug geslagen tussen de ervaring van de traditionele geneeskunde en de moderne geneeskunde. Die brug juich ik toe. Maar het fundament blijft voor mij altijd de persoonlijke benadering, de individuele afstemming op elke patiënt en de eeuwenoude principes van de Chinese geneeskunde die ik dagelijks in mijn acupunctuurpraktijk in Haarlem toepas.
De ontwikkelingen in Shanghai laten zien dat traditionele Chinese geneeskunde en moderne technologie elkaar kunnen versterken. Voor mijn patiënten verandert er voorlopig niets aan de manier waarop ik werk – en dat is precies de kracht van wat ik doe. Persoonlijke aandacht, vakkennis en een behandeling die volledig is afgestemd op jouw lichaam en klachten. Daar kan geen algoritme tegenop. Mochten er in de toekomst betrouwbare en veilige AI-tools inzetbaar zijn, dan sta ik daar zeker voor open om die in te zetten als hulpmiddel.
FAQ – Veelgestelde vragen over AI en acupunctuur
Nee. Kunstmatige intelligentie kan bepaalde diagnostische waarnemingen ondersteunen, zoals het meten van polskwaliteit of het analyseren van naaldtechnieken. Maar acupunctuur is veel meer dan een technische handeling. Het is een behandelvorm die vraagt om persoonlijke afstemming, ervaring en een therapeutische relatie tussen behandelaar en patiënt. AI kan data verzamelen, maar kan niet de context, het gesprek en het klinisch inzicht bieden dat een ervaren acupuncturist inbrengt. Zelfs in China, waar deze technologie het verst ontwikkeld is, wordt AI uitdrukkelijk gepositioneerd als hulpmiddel voor artsen en niet als vervanging. Daarnaast is het belangrijk om te erkennen dat er verschillende vormen van acupunctuur bestaan, die elk unieke benaderingen en principes hanteren. Deze diversiteit vereist niet alleen kennis, maar ook intuïtie en empathie van de therapeut. Hierdoor blijft de rol van de menselijke acupuncturist essentieel, zelfs met de opkomst van technologische ondersteuning.
Momenteel nog niet. Geavanceerde AI-toepassingen die diagnostiek of behandelkeuzes binnen de traditionele Chinese geneeskunde ondersteunen, worden momenteel vooral ontwikkeld en getest in China. In de Nederlandse acupunctuurpraktijk spelen dit soort systemen op dit moment nog nauwelijks een rol. Echter, er is een toenemende interesse in het integreren van technologie in acupunctuurpraktijken in Nederland. Dit kan mogelijk leiden tot een breder begrip van de verschillen tussen Japanse en Chinese acupunctuur, en hoe AI-systemen kunnen bijdragen aan het verbeteren van behandelstrategieën. Naarmate deze ontwikkelingen vorderen, kan de rol van geavanceerde technologie ook in de Nederlandse acupunctuurpraktijk toenemen.
Wel wordt kunstmatige intelligentie in bredere zin al gebruikt als praktisch hulpmiddel, bijvoorbeeld bij informatieverwerking, tekstondersteuning en praktijkorganisatie. Hieronder valt ook het gebruik van algemene AI-toepassingen zoals taalmodellen (bijvoorbeeld ChatGPT) om informatie toegankelijk en begrijpelijk te formuleren. Deze digitale hulpmiddelen kunnen ondersteunen, maar vervangen geen persoonlijk onderzoek, klinisch redeneren of behandelervaring. In mijn praktijk blijven opleiding, professionele deskundigheid en individuele aandacht voor de patiënt altijd centraal staan.
Absoluut. Acupunctuur wordt al duizenden jaren succesvol toegepast, lang voordat er sprake was van kunstmatige intelligentie of digitale sensoren. De diagnostische methoden van de traditionele Chinese geneeskunde – polsdiagnostiek, tongdiagnostiek, observatie en het stellen van gerichte vragen – zijn door generaties behandelaars verfijnd en vormen een betrouwbaar systeem voor het in kaart brengen van klachten en het opstellen van een behandelplan. Technologie kan daar op termijn een waardevolle aanvulling op zijn, maar de basis van een goede acupunctuurbehandeling ligt in de deskundigheid en ervaring van de behandelaar zelf.
